Novena e Shën Martës së Betanisë gjatë nëntë të martave me radhë është një nga traditat më të lashta, më të dashura e më hirmëdha të lutjes në krishterim. Besimtarët nga mbarë bota i drejtohen ndërmjetësimit të Shën Martës së Betanisë në momente vështirësish të thella, sëmundjesh të rënda, krizash familjare dhe sprovash ekonomike. Si motra e Shën Llazarit dhe e Shën Marisë, Marta shkëlqen në Ungjill si shembull i shërbesës së dashurisë (diakonia), mikpritjes së ngrohtë dhe besimit të patundur në Jezu Krishtin.
1. Teologjia Ungjillore: Shën Marta në Shkrimin e Shenjtë
1.1. Luka 10, 38–42 : Qetësia e Brendshme dhe Shërbesa
Në Ungjillin sipas Lukës (10, 38–42), Zoti Jezu Krisht e mëson Martën të ruajë qetësinë e shpirtit: «Martë, Martë, ti shqetësohesh dhe kujdesesh për shumë gjëra, por vetëm një është e nevojshme». Fjala greke μεριμνᾷς (merimnas) tregon ankthin brejtës që përçan zemrën. Krishti nuk e qorton punën e bekuar të duarve, por çliron shpirtin nga shqetësimi shkatërrues, duke bashkuar veprimin me soditjen.
1.2. Gjoni 11, 1–44 : Kulmi i Dëshmisë së Besimit
Para varrit të Llazarit, Marta shqipton dëshminë madhështore të besimit: «Po, o Zot, unë besoj se Ti je Krishti, Biri i Perëndisë, që duhej të vinte në botë» (Gjoni 11:27). Ky besim i pastër (πεπίстеυκα) i hap rrugën ngjalljes së lavdishme.
2. Lutja Kanonike për 9 të Marta
Secilën të martë, ndizni një qiri dhe lutuni: Ati Ynë, Të Falemi Mari dhe Lavdi Atit, duke vazhduar me këtë lutje:
«O e mrekullueshme Shën Martë, me fe dhe përvujtëri po vij nën mbrojtjen tënde të shenjtë para Fronit të Perëndisë. Si dëshmi mirënjohjeje, premtoj të nderoj kujtimin tënd dhe të zbatoj dashurinë e krishterë në vepra mirësie.
Më ngushëllo në mundimet dhe hidhërimet e mia. Për hir të asaj gëzimi të pashprehur që mbushi zemrën tënde kur prite në shtëpinë tënde në Betani Shpëtimtarin e botës Jezu Krishtin, ndërmjetëso për mua dhe familjen time që të ruajmë fenë e vërtetë dhe të marrim ndihmë në këtë nevojë tonë:
(Këtu shprehni me devotshmëri kërkesën tuaj të drejtë)
Më ndihmo, e shenjta mbrojtëse, të kapërcej çdo sprovë me anë të fuqisë së Kryqit të Shenjtë. Nëpër Krishtin, Zotin tonë. Amen.»
Litania e Shën Martës
O Zot, ki mëshirë. O Krisht, ki mëshirë. O Zot, ki mëshirë.
Ati Qiellor, Perëndi, ki mëshirë për ne.
Biri, Shpërblyesi i botës, Perëndi, ki mëshirë për ne.
Shpirti i Shenjtë, Perëndi, ki mëshirë për ne.
Trinia e Shenjtë, një i vetmi Perëndi, ki mëshirë për ne.
Shën Maria, Nëna e Perëndisë, lutu për ne.
Shën Martë, mikpritëse e dashur e Jezu Krishtit, lutu për ne.
Shën Martë, motër e përkushtuar e Llazarit dhe Marisë, lutu për ne.
Shën Martë, shembull i bamirësisë dhe shërbimit, lutu për ne.
Shën Martë, e patundur në dëshminë e Ngjalljes, lutu për ne.
Shën Martë, ngushëlluese e të pikëlluarve, lutu për ne.
Shën Martë, ndihmë e shpejtë në sprova të rënda, lutu për ne.
Qengji i Perëndisë, që shlyen mëkatet e botës, falna ne, o Zot.
Qengji i Perëndisë, që shlyen mëkatet e botës, dëgjona ne, o Zot.
Qengji i Perëndisë, që shlyen mëkatet e botës, ki mëshirë për ne.
V. Lutu për ne, o Shën Martë.
R. Që të bëhemi të denjë për premtimet e Krishtit.
3. Praktika Hesikaste dhe Veprat e Bamirësisë
Lutuni me Lutjen e Jezusit në komboskini: «O Zot Jezu Krisht, Bir i Perëndisë, me lutjet e Shën Martës, ki mëshirë për mua mëkatarin». Zbuloni traditën e thellë të lutjes hesikaste në Forumin e Hesikazmit Pray.ee.